Aktualności

Informacja o realizacji projektu

3 kwietnia 2016

Informacja o realizacji projektu „Konserwacja starodruków z bibliotek mieszczańskich”.

Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu w roku 2013 przeprowadziło konserwację cennych starych druków. Był to kolejny etap prac konserwacyjnych przy zbiorze starych druków ze zbiorów muzealnych. Pierwszy etap zrealizowano w roku 2012, wówczas przeprowadzono konserwację kromerianów, oryginalnych dzieł Marcina Kromera, jego Historii, Geografii i pism religijnych.

Zadanie to, niezwykle kosztowne można było zrealizować dzięki uzyskanemu wsparciu finansowemu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Otrzymane środki pochodziły z programu Dziedzictwo Kulturowe, priorytetWspieranie działań muzealnych.

W ramach projektu do prac konserwacyjnych wytypowano zbiór starodruków datowanych na XVI – XVII wiek, pochodzących z dawnych bibliotek mieszczańskich. Dokonanie takiego wyboru podyktowane było ochroną najcenniejszych ksiąg, które są świadectwem świetności Biecza w wieku XVI oraz dają nam obraz społeczeństwa i rozwoju intelektualnego mieszczaństwa bieckiego.

Wiedzę na ten temat czerpiemy z zachowanych spisów księgozbiorów mieszczańskich oraz zachowanych starodruków. Najbardziej znane i wartościowe księgozbiory to; księgozbiór Stanisława Sternberga – pisarza miejskiego z 1603 roku, księgozbiór zamożnej rodziny aptekarskiej – Barianów Rokickich, którzy byli właścicielami Domu z basztą, gdzie mieściła się najstarsza, bo już założona w XVI wieku apteka. Kolejne cenne księgozbiory pozostały po zamożnych bieckich kupcach: Wojciechu Ruskowicu i Michale Czaplicu. Tematyka księgozbiorów bibliotek mieszczańskich jest bardzo różnorodna – dominują dzieła o tematyce świeckiej, wśród nich księgi znajdujące się na indeksie ksiąg zakazanych, dzieła prawnicze, historyczne, liczne są dzieła religijne oraz książki różnowiercze.

Większość starodruków prezentowanych jest na wystawie „Kultura umysłowa mieszczaństwa bieckiego”. Wystawa ta o dużej wartości merytorycznej i historycznej stanowi ważne narzędzie w pracy edukacyjnej, w oparciu o tę wystawę prowadzone są w muzeum lekcje i warsztaty dla młodzieży szkolnej, edukując w zakresie historii i dziedzictwa kulturowego i umysłowego Ziemi Bieckiej. Dzięki przeprowadzonej konserwacji można było dokonać modernizacji tej wystawy włączając dzieła, które ze względu na duży stopień destrukcji nie były do tej pory eksponowane. Starodruki zostały odpowiednio zabezpieczone przed działaniem środowiska zewnętrznego i co niezwykle ważne do celów ekspozycyjnych zyskały na estetyce, poprzez renowację pięknych opraw skórzanych, rekonstrukcję mosiężnych zapinek. W takiej formie starodruki są niezwykle piękne i mogą służyć dalszym pokoleniom bieczan, dokumentując ich historię i dziedzictwo kulturowe. Bez zbędnej przesady możemy użyć sformułowania, że starodruki zostały zakonserwowane „od deski do deski”, tak jak w poprzednich epokach według tych słów czytano dzieło. Sformułowanie to odnosi się do opraw starodruków, które w większości posiadają drewniane okładziny na które naciągnięta jest skóra, często zdobiona ślepym tłoczeniem, ornamentem dodatkowo złoconym. Wiele ksiąg posiada oprawy pergaminowe lub marmoryzowane.

Warto podkreślić wagę prowadzonych prac konserwacyjnych, które w przypadku starodruków są niezwykle istotne. Bez tych działań starodruki skazane by były na zniszczenie i tym samym dorobek poprzednich pokoleń zostałby bezpowrotnie utracony. Jest to z pewnością niewielki wycinek, ale niezwykle ważny przy zachowaniu dziedzictwa i tożsamości lokalnej.